Hastalıklar

İlk olarak “hastalık”, tanımı çok iyi yapılması gereken bir kavramdır. Açıkçası Türkçe bu konuda çok yetersizdir. Çünkü örneğin İngilizcede aynı konseptte, farklı anlamlara gelen birçok kelime bulunur: “sickness”, “illness”, “disease”, “morbidity”, “medical condition” ve “disorder” bunlardan sadece altısıdır. Ve bunların her birinin anlamı farklıdır. Ancak Türkçede bunların hepsi tek bir kelime ile karşılanır: hastalık (belki sadece “medical condition” için “tıbbi durum” kalıbını kullanabiliriz farklı olarak). İşte bu sebeple hastalığın nedenlerine, biçimlerine ve sonuçlarına girebilmek için öncelikle tanımlamaları iyi yapmalıyız. Bu sebeple, aslında tam olarak anlamı karşılamayan, fakat farklı kelimeler olmaları açısından kullanmayı gerekli gördüğümüz birkaç kelime tanımı yapalım:

Rahatsızlık (Disease), en genel tanımıyla “rahat olmama hali” olarak tanımlanmaktadır. Kısaca, herhangi bir organizmanın normal fonksiyonunu bozan herhangi bir durum olarak düşünülebilir. Genellikle “rahatsızlık” denince akla bulaşıcı rahatsızlıklar gelmektedir. Bu tip rahatsızlıklar mikrobik unsurlardan kaynaklanır. Mikrobik unsurlar arasında bakteriler, virüsler, mantarlar, protozoalar, bazı çok hücreliler ve priyonlar bulunmaktadır. Tanımsal olarak, herhangi bir bakteri veya benzeri unsurdan kaynaklanmayan enfeksiyonlar rahatsızlık olarak sayılmaz. Burada tanımlamak gerekirse, enfeksiyon en genel tanımıyla bir grup organizmanın, bir başka organizma içerisinde koloni kurması demektir. Enfeksiyonlar, her zaman rahatsızlığa yol açmazlar. Örneğin bağırsağımızda sindirime sebep olan bakterilerin orada kolonileşmeleri de enfeksiyondur, ancak bu tip enfeksiyon bir “rahatsızlık” sayılmaz. Öte yandan belirtileri henüz ortaya çıkmamış, ancak klinik olarak tespit edilen parazitik enfeksiyonlar “rahatsızlık” kategorisindedir. Öte yandan her rahatsızlık mikrobik sebeplere dayanmaz. Bunlar “diğer rahatsızlıklar” kategorisindedir.

Hastalık (Disorder)organizma içi bir fonksiyonun anormalliği ya da düzensizleşmesi anlamına gelmektedir. Genel olarak zihinsel hastalıklar, fiziksel hastalıklar, genetik hastalıklar, duygusal ve davranışsal hastalıklar ve fonksiyonel hastalıklar olarak 5 ana kategoriye ayrılır.

İllet Hali (Illness ve Sickness), genellikle rahatsızlık ile eş anlamlı olarak kullanılmakla birlikte, tıbbi anlamda bir hastanın, bir rahatsızlığı şahsi olarak deneyimlemesi anlamına gelmektedir. Dolayısıyla bu tanım dahilinde bir birey, rahatsız olmadığı halde illet halinde veya illet halinde olmadığı halde rahatsız olabilir. Daha günlük terimlerle açıklayacak olursak, bir birey gerçekte rahatsız olmadığı halde kendini rahatsız hissedebilir veya rahatsız hissetmediği halde gerçekten rahatsız olabilir. İllet hali genellikle bir enfeksiyondan değil, nesiller içerisinde evrimleşmiş tepkilerden, rahatsızlık davranışlarından ve vücudun bir hastalığı temizlemek için aldığı önlemlerden kaynaklanır. İllet halinde görülen tipik unsurlar yorgunluk, depresyon, sürekli uyuma isteği, aşırı zayıflık, acıya karşı hassasiyet ve konsantrasyon eksikliğidir.

Bu açılardan bakıldığında, “rahatsızlık”, “illet hali”ne göre daha nötral bir anlam taşıdığı için günlük yaşantıda daha sık kullanılır.